Палітыка Палітыка

Абсурд і бяссілле: чаму Еўропа пагражае беларусам візавымі абмежаваннямі?

Крыніца малюнка: the-flow.ru
 

ЕС не выключае магчымасці прыпынення выдачы шэнгенскіх візаў для грамадзянаў Беларусі. Пра гэта заявіла еўракамісар па ўнутраных справах Ілва Ёхансан. Прычынай для прыняцця такога рашэння называецца ўзрослы трафік нелегалаў з тэрыторыі РБ. Аналітычны партал RuBaltic.Ru разбіраўся, што стаіць за гэтай заявай.

Словы еўракамісара нарабілі сур’ёзны перапалох у радах беларускай апазіцыі, а Святлана Ціханоўская нават заявіла, што будзе весці перамовы ў Брусэлі з мэтай не дапусціць прыняцця такога рашэння.

Зрэшты, неўзабаве Ёхансан фактычна дэзавуявала ўласныя словы, заявіўшы, што магчымыя візавыя абмежаванні не закрануць народ Беларусі.

Сапраўды, магчымая прыпыненне выдачы візаў для беларусаў было б вельмі дзіўным рашэннем. Бо палітыка ЕС у дачыненні да Беларусі заснаваная на супрацьпастаўленні кіруючага рэжыму і насельніцтва. У Еўропе нястомна падкрэсліваюць, што ўсе санкцыі і іншыя абмежаванні накіраваныя супраць рэжыму, а народ Беларусі, наадварот, карыстаецца ўсебаковай еўрапейскай падтрымкай.

Цяпер жа атрымліваецца, што ЕС сабраўся «караць» менавіта простых грамадзян. Пры гэтым незразумелая сама логіка рашэння - на павелічэнне патоку нелегалаў, якія не з'яўляюцца грамадзянамі Беларусі, хочуць адказаць абмежаваннем легальнага ўезду для беларусаў.

Уся гэтая гісторыя сведчыць аб тым, што выразнай стратэгіі ў дачыненні да беларускага рэжыму ў ЕС цяпер няма. Адсюль усе гэтыя досыць хаатычныя і нелагічныя дзеянні і выказванні.

Еўрапейская палітыка, якая праводзілася ў дачыненні да Беларусі да 9 жніўня 2020 года, відавочным чынам правалілася. Гэтая палітыка была накіраваная на мяккае ўцягванне Беларусі ў сферу еўрапейскіх інтарэсаў і паступовую трансфармацыю беларускага аўтарытарнага рэжыму.

Гэтая стратэгія была доўгатэрміновай і, па ўсёй бачнасці, не меркавала «каляровага» сцэнара ў 2020 годзе. Тое, што адбылося ў ходзе і пасля прэзідэнцкіх выбараў, стала своеасаблівым фальстартам, калі беларускія празаходнія структуры, пераацаніўшы ўласныя магчымасці, паспрабавалі мабілізаваць грамадства на змену ўлады.

Вынік апынуўся катастрафічным.

Уся сістэма ўзаемадзеяння ЕС з беларускай уладай, якая карпатліва выбудоўвалася доўгі час, раптоўна павалілася, а сетка заходняга ўплыву, якая разраслася ў грамадзянскай супольнасці, падвяргаецца сапраўднаму пагрому.

Што рабіць у гэтай новай сітуацыі, у ЕС не ведаюць. Беларускі рэжым у сваіх дзеяннях відавочна далёка выйшаў за тыя негалосныя «чырвоныя лініі», якія былі ўсталяваныя ў яго адносінах з ЕС, і вярнуцца да ранейшага фармату ўзаемадзеяння, якім ён быў да жніўня 2020 года, Брусэль ужо не можа. У сістэме еўрапейскіх каштоўнасцяў беларускі рэжым цяпер занадта «таксічны».

У той жа час ЕС не можа сабе дазволіць і тую ваяўнічую радыкальную лінію, якую ў дачыненні да афіцыйнага Мінска прасоўваюць Польшча і Літва. Звяржэнне беларускага рэжыму любой цаной у імя «перамогі дэмакратыі» азначае маштабную дэстабілізацыю ўсяго ўсходнееўрапейскага рэгіёну з уцягваннем у канфрантацыю Расіі.

А на гэта Еўропа ісці не гатовая. Ліміт на канфрантацыю з Расіяй фактычна вычарпаны ў рамках украінскага крызісу.

У ЕС могуць як заўгодна ставіцца да Масквы і той палітыцы, якая праводзіцца Крамлём, але не могуць не разумець, што ў выпадку поўнамаштабнай канфрантацыі непрымальны ўрон панясе і сама Еўропа.

І Беларусь - відавочна не тая нагода, каб ўвязвацца ў падобную канфрантацыю.

Не спрыяе радыкальным сцэнарам і агульная палітычная кан'юнктура ў маштабах Захаду. Пасля саміту Пуцін - Байдэн стала відавочна, што ў расійска-амерыканскіх адносінах адбываецца частковая разрадка, бо для Вашынгтона куды больш значнай праблемай з'яўляецца не Расія, а Кітай. Услед за ЗША да больш мяккай палітыцы на расійскім напрамку будзе схільны і ЕС, тым больш што прыхільнікаў агрэсіўнай ваяўнічай лініі тут заўсёды было менш.

А калі так, то і правакаваць "рускага мядзьведзя" радыкальным рашэннем беларускага пытання ў бліжэйшы час таксама наўрад ці будуць.

Тым больш што значная частка еўрапейскага бізнесу зацікаўленая ў цішыні і спакоі на ўсходзе Еўропы. Германія чакае расійскі газ, які неўзабаве павінен пайсці па Паўночнай плыні - 2, і паслядоўна адбівае ўсе атакі на гэты праект. Чарговае абвастрэнне адносінаў з Расіяй з-за Беларусі ў гэтым кантэксце Берліну цяпер відавочна не патрэбнае.

Спакой на кантынентальных транзітных шляхах з Кітая ў Еўропу сёння таксама шмат у чым завязаны на Беларусь, якая ператварылася ў сваеасаблівае бутэлькавае рыльца, праз якое ідзе ільвіная доля кантынентальнага трафіку. Стратэгічную значнасць гэтай акалічнасці разумеюць і ў Мінску, таму нездарма Лукашэнка гэтымі днямі бравіраваў магчымасцю перакрыцця транзіту з Германіі ў Кітай.

Разам з тым пакідаць сітуацыю ў Беларусі як ёсць у ЕС таксама не могуць. ЕС імкнецца да ролі палітычнага і ідэалагічнага лідэра ў маштабах Еўропы і былога СССР, і беларуская неспадзяванка балюча б'е па еўрапейскім самалюбстве. Пакінуць беспакараным разгром беларускіх «дэмакратычных сіл» тут не могуць.

Але магчымасці ўздзеяння на Беларусь у Еўропы цяпер абмежаваныя. Сваю ролю адыгрывае і фактар страху, што з-за празмернага ціску з боку ЕС беларускі рэжым можа канчаткова сысці пад крыло Масквы.

Таму цяперашняя палітыка ЕС у дачыненні да Мінска выглядае палавіністай і супярэчлівай. Ўводзяцца санкцыі, якія прычыняюць беларускаму рэжыму досыць сур'ёзныя, але ўсё-ткі далёка не фатальныя непрыемнасці. Робяцца дзіўныя заявы накшталт пагрозы не выдаваць беларускім грамадзянам еўрапейскія візы, якія неўзабаве анулююцца.

Акрамя таго, ЕС, верагодна, захоўвае каналы сувязі з беларускім рэжымам. Непатапляльны кіраўнік беларускага МЗС Уладзімір Макей застаецца на сваёй пасадзе і працягвае паўтараць аб нязменнасці шматвектарнага курсу, нягледзячы на яго, здавалася б, відавочны правал.

У ЕС з афіцыйным Мінскам па-ранейшаму застаюцца шматлікія агульныя падыходы. У Еўропе вельмі не хочуць, каб Беларусь ператварылася ў пратэктарат Расіі.

Але гэтага не хочуць і беларускія эліты, якія бачаць у шматвектарнасці гарантыю свайго суверэнітэту. А значыць, прадмет для торгу паміж Брусэлем і афіцыйным Мінскам па-ранейшаму ёсць, хоць торг гэты цяпер моцна ўскладнены «таксічнасцю» беларускага рэжыму скрозь прызму еўрапейскіх каштоўнасцяў.

 

Артыкул даступны на іншых мовах: